Samveda/1649
कुवित्सु नो गविष्टयेऽग्ने संवेषिषो रयिम्। उरुकृदुरु णस्कृधि॥१६४९
Veda : Samveda | Mantra No : 1649
In English:
Seer : viruupa aa~NgirasaH | Devta : agniH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : kuvitsu no gaviShTaye.agne sa.mveShiSho rayim . urukRRiduru NaskRRidhi.1649
Component Words : kuvit . su . naH . gaviShTaye . go . iShTaye . agne . sa.mveShiyaH . sam . vaiviShaH . rayim . urukRRit . uruu . kRRit . uru . naH . kRRidhi.
In Hindi:
ऋषि : विरूप आङ्गिरसः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में पुनः उन्हीं से प्रार्थना की गयी है।
पदपाठ : कुवित् । सु । नः । गविष्टये । गो । इष्टये । अग्ने । संवेषियः । सम् । वैविषः । रयिम् । उरुकृत् । उरू । कृत् । उरु । नः । कृधि॥
पदार्थ : हे (अग्ने) अग्रनायक परमात्मन्, राजन् वा योगिराज ! आप(नः) हमारे (गविष्टये) विवेकख्याति के प्रकाशों की प्राप्ति के लिए अथवा विविध विद्याओं में गवेषणा के लिए(कुवित्) बहुत (रयिम्) आध्यात्मिक ऐश्वर्य वा भौतिक धन(सु संवेषिषः) भलीभाँति प्राप्त कराओ। (उरुकृत्) बहुत देनेवाले आप (नः) हमारे लिए (उरु) बहुत (कृधि) दो ॥२॥
भावार्थ : परमात्मा की कृपा से और योग-प्रशिक्षक के योग्य मार्गदर्शन से योगाभ्यासी शिष्य आध्यात्मिक धन प्राप्त करके मोक्ष के अधिकारी होवें और राजा विविध विज्ञानों में अनुसन्धान के इच्छुकों को धन प्राप्त करा कर राष्ट्र में विद्यासूर्य के उदय में सहायक हो ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : विरूप आङ्गिरसः | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ पुनरपि त एव प्रार्थ्यन्ते।
पदपाठ : कुवित् । सु । नः । गविष्टये । गो । इष्टये । अग्ने । संवेषियः । सम् । वैविषः । रयिम् । उरुकृत् । उरू । कृत् । उरु । नः । कृधि॥
पदार्थ : हे (अग्ने) अग्रनायक परमात्मन् राजन् योगिराड् वा ! त्वम् (नः) अस्माकम् (गविष्टये) गवाम् विविकेख्यातिप्रकाशानाम् इष्टये प्राप्तये, यद्वा गविष्टये गवेषणाय विविधविद्यासु अनुसन्धानाय(कुवित्) बहु (रयिम्) आध्यात्मिकमैश्वर्यं भौतिकं धनं वा (सु संवेषिषः) सम्यक् सम्प्रापय। [संपूर्वाद् विष्लृ व्याप्तौ धातोर्लेटि सिबागमे अडागमे मध्यमैकवचने रूपम्।] (उरुकृत्) बहुकर्ता त्वम् (नः) अस्मभ्यम् (उरु) बहु (कृधि) कुरु ॥२॥
भावार्थ : परमात्मनः कृपया योगप्रशिक्षकस्य च योग्येन मार्गदर्शनेन योगाभ्यासिनः शिष्या आध्यात्मिकं धनं प्राप्य मोक्षाधिकारिणो भवेयुः। नृपतिश्च विविधविज्ञानानामनुसन्धित्सून् वित्तं प्रापय्य राष्ट्रे विद्यासूर्योदये सहायको भवेत् ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।७५।११।