Samveda/1772
तुविशुष्म तुविक्रतो शचीवो विश्वया मते। आ पप्राथ महित्वना ।।॥१७७२
Veda : Samveda | Mantra No : 1772
In English:
Seer : priyamedhaH aa~NgirasaH | Devta : indraH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tuvishuShma tuvikrato shachiivo vishvayaa mate . aa papraatha mahitvanaa.1772
Component Words : tuvishuShm . tuvi . shuShma . tuvikrato . tuvi . krato . shachiivaH . vishvaa . mate . aa . papraatha . mahitvanaa.
In Hindi:
ऋषि : प्रियमेधः आङ्गिरसः | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : आगे फिर वही विषय है।
पदपाठ : तुविशुष्म् । तुवि । शुष्म । तुविक्रतो । तुवि । क्रतो । शचीवः । विश्वा । मते । आ । पप्राथ । महित्वना॥
पदार्थ : हे (तुविशुष्म) बहुत बलवान्, (तुविक्रतो) बहुत प्रज्ञावाले वा बहुत-से यज्ञों को करनेवाले, (शचीवः) कर्मवान् (मते) मननशील परमेश्वर वा जीवात्मन् ! आप (विश्वया) बहुत प्रकार के (महित्वना) महत्त्वों से (आ पप्राथ) परिपूर्ण हो ॥२॥
भावार्थ : यद्यपि महत्त्व में परमेश्वर जीवात्मा से अधिक है, तो भी दोनों ही बलवान् बुद्धिमान्, मननशील और कर्मण्य हैं। जैसे परमेश्वर के बिना ब्रह्माण्ड की व्यवस्था नहीं चल सकती, वैसे ही जीवात्मा के बिना शरीर की व्यवस्था नहीं होती ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : प्रियमेधः आङ्गिरसः | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ पुनस्तमेव विषयमाह
पदपाठ : तुविशुष्म् । तुवि । शुष्म । तुविक्रतो । तुवि । क्रतो । शचीवः । विश्वा । मते । आ । पप्राथ । महित्वना॥
पदार्थ : हे (तुविशुष्म) बहुबल, (तुविक्रतो) बहुप्रज्ञ, बहुयज्ञ (शचीवः) कर्मवन्, (मते) मननशील परमेश जीवात्मन् च, त्वम् (विश्वया) बहुविधेन (महित्वना) महिम्ना (आ पप्राथ) परिपूर्णोऽसि। [शुष्ममिति बलनाम। निघं० २।९। शचीति कर्मनाम। निघं० २।१। विश्वया विश्वेन, अत्र ‘सुपां सुलुक्०’ अ० ७।१।३९ इत्यनेन विभक्तेर्यादेशः। आ पप्राथ, प्रा पूरणे, अदादिः। अत्राकर्मकः] ॥२॥
भावार्थ : यद्यपि महत्त्वेन परमेशो जीवात्मानमतिशेते तथाप्युभावपि बलवन्तौ, प्राज्ञौ, मन्तारौ, कर्मण्यौ च स्तः। यथा परमेश्वरं विना ब्रह्माण्डस्य व्यवस्था न भवितुं शक्नोति तथा जीवात्मानं विना शरीरव्यवस्था न जायते ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।६८।२।