Samveda/1822
प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुविराभिस्तरति वाजकर्मभिः। यस्य त्व सख्यमाविथ॥१८२२
Veda : Samveda | Mantra No : 1822
In English:
Seer : saubhariH kaaNvaH | Devta : agniH | Metre : kaakubhaH pragaathaH (viShamaa kakup, samaa satobRRihatii) | Tone : RRIShabhaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : pra so agne tavotibhiH suviraabhistarati vaajakarmabhiH . yasya tva.m sakhyamaavitha.1822
Component Words : praH . saH . agne . tava . uutibhiH . suviiraabhiH . su . viiraabhiH . varati . vaajakarmabhiH . vaaja . karmabhaH . yasya . tvam . sakhyam . sa . khyam . aavitha.
In Hindi:
ऋषि : सौभरि: काण्व: | देवता : अग्निः | छन्द : काकुभः प्रगाथः (विषमा ककुप्, समा सतोबृहती) | स्वर : ऋषभः
विषय : प्रथम ऋचा की व्याख्या पूर्वार्चिक में १०८ क्रमाङ्क पर हो चुकी है। परमात्मा की मैत्री का महत्त्व वर्णन करते हैं।
पदपाठ : प्रः । सः । अग्ने । तव । ऊतिभिः । सुवीराभिः । सु । वीराभिः । वरति । वाजकर्मभिः । वाज । कर्मभः । यस्य । त्वम् । सख्यम् । स । ख्यम् । आविथ॥
पदार्थ : हे (अग्ने) अग्रनायक जगदीश्वर ! (सः) वह मनुष्य (सुवीराभिः) श्रेष्ठ वीरों को प्राप्त करानेवाली, (वाजकर्मभिः) बल एवम् उत्साह उत्पन्न करनेवाली (तव ऊतिभिः) आपकी रक्षाओं से (प्र तिरति) वृद्धि पा लेता है अथवा दुःखों को सर्वथा तर जाता है, (यस्य) जिसकी (त्वम्) महाबली आप (सख्यम्) मित्रता को (आविथ) स्वीकार कर लेते हो ॥१॥
भावार्थ : कौन उसे बाधा पहुँचाने वा दुःख देने में समर्थ हो सकता है, जिसका जगदीश सखा हो ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : सौभरि: काण्व: | देवता : अग्निः | छन्द : काकुभः प्रगाथः (विषमा ककुप्, समा सतोबृहती) | स्वर : ऋषभः
विषय : तत्र प्रथमा ऋक् पूर्वार्चिके १०८ क्रमाङ्के व्याख्यातपूर्वा। परमात्मनः सख्यस्य महत्त्वं वर्णयति।
पदपाठ : प्रः । सः । अग्ने । तव । ऊतिभिः । सुवीराभिः । सु । वीराभिः । वरति । वाजकर्मभिः । वाज । कर्मभः । यस्य । त्वम् । सख्यम् । स । ख्यम् । आविथ॥
पदार्थ : हे (अग्ने) अग्रनायक जगदीश्वर ! (सः) असौ जनः (सुवीराभिः) श्रेष्ठाः वीराः प्राप्यन्ते याभिः ताभिः (वाजकर्मभिः) बलोत्साहकारिणीभिः (तव ऊतिभिः) त्वदीयाभिः रक्षाभिः (प्र तिरति) प्रवर्द्धते, दुःखानि अत्यन्तं तरति वा, यस्य जनस्य (त्वम्) महाबलः (सख्यम्) मैत्रीम् (आविथ) प्राप्नोषि, स्वीकरोषि ॥१॥
भावार्थ : कस्तं बाधितुं दुःखयितुं वा प्रभवेद् यस्य खलु जगदीशः सखा ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।१९।३०; साम० १०८।