Atharvaveda / 3 / 3 / 4
श्ये॒नो ह॒व्यं न॑य॒त्वा पर॑स्मादन्यक्षे॒त्रे अप॑रुद्धं॒ चर॑न्तम्। अ॒श्विना॒ पन्थां॑ कृणुतां सु॒गं त॑ इ॒मं स॑जाता अभि॒संवि॑शध्वम् ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 3 | Sukta : 3 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : atharvaa | Devta : shyenaH, ashviniikumaaraH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : shyeno havya.m nayatvaa parasmaadanyakShetre aparuddha.m charantam. ashvinaa panthaa.m kRRiNutaa.m suga.m ta ima.m sajaataa abhisa.mvishadhvam . 4.
Component Words : shyenaH . havyam . nayatu . aa . parasmaat . anya.akShetre . apa.arudhdam . charantam .ashvinaa . panthaam . kRRiNutaam . su.agam . te . imam . sa.ajaataaH . abhi.asa.mvishadhvam .3.4.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : श्येनः, अश्विनीकुमारः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : राजा और प्रजा के धर्म का उपदेश।
पदपाठ : श्ये॒न: । ह॒व्यम् । न॒य॒तु॒ । आ । पर॑स्मात् । अ॒न्य॒ऽक्षे॒त्रे । अप॑ऽरुध्दम् । चर॑न्तम् ।अ॒श्विना॑ । पन्था॑म् । कृ॒णु॒ता॒म् । सु॒ऽगम् । ते॒ । इ॒मम् । स॒ऽजा॒ता॒: । अ॒भि॒ऽसंवि॑शध्वम् ॥३.४॥
पदार्थ : (श्येनः) शीघ्रगतिवाले आप (अन्यक्षेत्रे) परदेश में (अपरुद्धम्) रोक दिये गये (चरन्तम्) उत्तम आचरण करते हुए (हव्यम्) बुलाने योग्य पुरुष को (परस्मात्) दूर देश से (आ नयतु) समीप लावें। (अश्विना=०−नौ) सूर्य और चन्द्रमा (ते) तेरे (पन्थाम्=पन्थानम्) मार्ग को (सुगम्) सुगम (कृणुताम्) करें। (सजाताः) हे सजातीय लोगो ! (इमम्) इस [वीर पुरुष] से (अभि−सं−विशध्वम्) चारों ओर से मिलो ॥४॥ "
भावार्थ : यदि कोई सत्पुरुष प्रजागण परदेश में रोक दिया गया हो, राजा उसे प्रयत्नपूर्वक बुला लेवे। और सूर्य-चन्द्रमा के समान नियम से प्रजापालन करे जिससे सब प्रजागण उससे मिले रहें ॥४॥
टिप्पणी :४−(श्येनः)। म० ३। शीघ्रगतिः पुरुषः। (हव्यम्)। ह्वेञ्-यत्। आह्वातव्यम्। (नयतु)। प्रापयतु। (आ)। समीपे। (परस्मात्)। दूरदेशात्। (अन्यक्षेत्रे)। परभूमौ। (अपरुद्धम्)। निरुद्धम्। (चरन्तम्)। चर गमने, अदने, आचारे च-शतृ। शुभाचारवन्तम्। (अश्विना)। अ० २।२९।६। सूर्याचन्द्रमसौ-निरु० १२।१। (पन्थाम्)। छान्दसो नलोपः। पन्थानम्। (कृणुताम्)। कुरुताम्। (सुगम्)। सुदुरोरधिकरणे। वा० पा० ३।२।४८। इति सु+गम्लृ ड। सुखेन गन्तव्यम्। (ते)। तव। (इमम्)। प्रशंसितं राजानम्। (सजाताः)। हे समानजन्मानाः। सजातीयाः। बान्धवाः। (अभिसंविशध्वम्)। विशेश्छन्दस्यात्मनेपदम्। अभितः संगच्छध्वम् ॥