Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 10 / 10 / 19

ऊ॒र्ध्वो बि॒न्दुरुद॑चर॒द्ब्रह्म॑णः॒ ककु॑दा॒दधि॑। तत॒स्त्वं ज॑ज्ञिषे वशे॒ ततो॒ होता॑जायत ॥ 19॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 10 | Sukta : 10 | Paryay : | Mantra No : 19

In Hindi:

ऋषि : कश्यपः | देवता : वशा | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :

विषय : ईश्वर शक्ति की महिमा का उपदेश।

पदपाठ : ऊ॒र्ध्व: । बि॒न्दु: । उत् । अ॒च॒र॒त् । ब्रह्म॑ण: । ककु॑दात् । अधि॑ । तत॑: । त्वम् । ज॒ज्ञि॒षे॒ । व॒शे॒ । तत॑: । होता॑ । अ॒जा॒य॒त॒ ॥१०.१९॥

पदार्थ : (ऊर्ध्वः) ऊँचा (बिन्दुः) बिन्दु [थोड़ा अंश] (ब्रह्मणः) ब्रह्म [परमेश्वर] की (ककुदात्) प्रधानता से (अधि) अधिकारपूर्वक (उत् अचरत्) ऊँचा गया। (ततः) उससे (वशे) हे वशा ! [कामनायोग्य परमेश्वरशक्ति] (त्वम्) तू (जज्ञिषे) उत्पन्न हुई थी, (ततः) और उसी से (होता) पुकारनेवाला [यह जीवात्मा] (अजायत) उत्पन्न हुआ है ॥१९॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :१९−(ऊर्ध्वः) उच्चस्थः (बिन्दुः) बिदि अवयवे-उ। अल्पांशः (उदचरत्) उदगच्छत् (ब्रह्मणः) परमेश्वरस्य (ककुदात्) कस्य सुखस्य कुं भूमिं ददातीति, क+कु+दा-क। प्राधान्ये राजलिङ्गे च वृषाङ्गे ककुदोऽस्त्रियाम्। इत्यमरः २३।९२। प्राधान्यात् (अधि) अधिकारपूर्वकम् (ततः) बिन्दुसकाशात् (त्वम्) (जज्ञिषे) प्रादुर्बभूविथ (वशे) (ततः) तस्माद् बिन्दोः (होता) आह्वाता जीवः (अजायत) ॥