Samveda/1252
इन्द्रमीशानमोजसाभि स्तोमैरनूषत। सहस्रं यस्य रातय उत वा सन्ति भूयसीः (ही)।।॥१२५२
Veda : Samveda | Mantra No : 1252
In English:
Seer : jetaa maadhuchChandasaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : anuShTup | Tone : gaandhaaraH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : indramiishaanamojasaabhi stomairanuuShata . sahasra.m yasya raataya uta vaa santi bhuuyasiiH.1252
Component Words : indram .iishaanaam .ojasaa .abhi .stomaiH .anuuShata .sahasram .yasya .raatayaH .uta .vaa .santi. bhuuyasiiH.
In Hindi:
ऋषि : जेता माधुच्छन्दसः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : आगे फिर परमात्मा और जीवात्मा का विषय है।
पदपाठ : इन्द्रम् ।ईशानाम् ।ओजसा ।अभि ।स्तोमैः ।अनूषत ।सहस्रम् ।यस्य ।रातयः ।उत ।वा ।सन्ति। भूयसीः॥
पदार्थ : (ओजसा) बल वा प्रताप से (ईशानम्) जगत् के वा शरीर के शासक (इन्द्रम्) परमेश्वर वा जीवात्मा की सब लोग (स्तोमैः) उनके गुणवर्णन करनेवाले स्तोत्रों से (अभि अनूषत) स्तुति करते हैं, (यस्य) जिस परमेश्वर वा जीवात्मा के (सहस्रम्) हजार (उत वा) अथवा (भूयसीः) उससे भी अधिक (रातयः) दान (सन्ति) हैं ॥३॥
भावार्थ : सबको योग्य है कि परमेश्वर की उपासना करके और जीवात्मा को उद्बोधन देकर उनके दानों को प्राप्त करें ॥३॥इस खण्ड में परमात्मा, जीवात्मा और राजा का वर्णन होने से इस खण्ड की पूर्व खण्ड के साथ सङ्गति है ॥नवम अध्याय में अष्टम खण्ड समाप्त ॥नवम अध्याय समाप्त ॥पञ्चम प्रपाठक में प्रथम अर्ध समाप्त ॥
In Sanskrit:
ऋषि : जेता माधुच्छन्दसः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर : गान्धारः
विषय : अथ पुनरपि परमात्मजीवात्मनोर्विषयमाह।
पदपाठ : इन्द्रम् ।ईशानाम् ।ओजसा ।अभि ।स्तोमैः ।अनूषत ।सहस्रम् ।यस्य ।रातयः ।उत ।वा ।सन्ति। भूयसीः॥
पदार्थ : (ओजसा) बलेन प्रतापेन वा (ईशानम्) जगतो देहस्य वा शासकम् (इन्द्रम्) परमेश्वरं जीवात्मानं वा, सर्वे जनाः (स्तोमैः) तद्गुणकीर्तनपरैः स्तोत्रैः (अभि अनूषत) अभिष्टुवन्ति, (यस्य) परमेश्वरस्य जीवात्मनो वा (सहस्रम्) सहस्रसंख्याकाः (उत वा) अथवा (भूयसीः) ततोऽप्यधिकाः (रातयः) दत्तयः (सन्ति) भवन्ति ॥३॥२
भावार्थ : परमेश्वरमुपास्य जीवात्मानं च प्रोद्बोध्य तयोर्दानानि सर्वे प्राप्तुमर्हन्ति ॥३॥अस्मिन् खण्डे परमात्मनो जीवात्मनो नृपतेश्च वर्णनादेतत्खण्डस्य पूर्वखण्डेन संगतिरस्ति ॥
टिप्पणी:१. ऋ० १।११।८, ‘स्तोमा॑ अनूषत’ इति पाठः।२. ऋग्भाष्ये दयानन्दर्षिणा मन्त्रोऽयमीश्वरविषये व्याख्यातः।