Samveda/1286
एष कविरभिष्टुतः पवित्रे अधि तोशते। पुनानो घ्नन्नप द्विषः॥१२८६
Veda : Samveda | Mantra No : 1286
In English:
Seer : nRRimedha aa~NgirasaH | Devta : pavamaanaH somaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : eSha kavirabhiShTutaH pavitre adhi toshate . punaano ghnannapa dviShaH.1286
Component Words : eShaH . kaviH . abhiShTutaH . abhi . stutaH . pavitre . adhi . toshate . punaanaH . ghnan . apa . dviShaH.
In Hindi:
ऋषि : नृमेध आङ्गिरसः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : प्रथम मन्त्र में परमात्मा का विषय है।
पदपाठ : एषः । कविः । अभिष्टुतः । अभि । स्तुतः । पवित्रे । अधि । तोशते । पुनानः । घ्नन् । अप । द्विषः॥
पदार्थ : (अभिष्टुतः) स्तुति किया हुआ (कविः) मेधावी, क्रान्तद्रष्टा (एषः) यह सोम परमेश्वर (पुनानः) अन्तःकरण को पवित्र करता हुआ (द्विषः) द्वेषवृत्तियों को (अपघ्नन्) मार भगाता हुआ (पवित्रे अधि) पवित्र अन्तरात्मा में (तोशते) प्रदीप्त होता है ॥१॥
भावार्थ : मलिन दर्पण में जैसे प्रतिबिम्ब भासित नहीं होता, वैसे ही मलिन अन्तरात्मा में परमेश्वर प्रकाशित नहीं होता ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : नृमेध आङ्गिरसः | देवता : पवमानः सोमः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : तत्रादौ परमात्मविषयमाह।
पदपाठ : एषः । कविः । अभिष्टुतः । अभि । स्तुतः । पवित्रे । अधि । तोशते । पुनानः । घ्नन् । अप । द्विषः॥
पदार्थ : (अभिष्टुतः) स्तुतिविषयीकृतः (कविः) मेधावी क्रान्तद्रष्टा (एषः) अयं सोमः परमेश्वरः (पुनानः) अन्तःकरणं पवित्रं कुर्वन्, (द्विषः) द्वेषवृत्तीः (अपघ्नन्) अपहिंसन् (पवित्रे अधि) पवित्रे अन्तःकरणे (तोशते२) दीप्यते ॥१॥
भावार्थ : मलिने दर्पणे यथा प्रतिबिम्बं न भासते तथैव मलिनेऽन्तरात्मनि परमेश्वरो न प्रकाशते ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० ९।२७।१, ‘द्विषः’ इत्यत्र ‘स्रिधः॑’ इति पाठः।२. तोशते—तुशी दीप्तौ, दीप्यते—इति वि०। यद्यपि तोशतिर्वधकर्मा तथापि हनने गतिसद्भावादत्र गतिमात्रे वर्तते, गच्छतीत्यर्थः—इति सा०।