Samveda/1553
अच्छा हि त्वा सहसः सूनो अङ्गिरः स्रुचश्चरन्त्यध्वरे। ऊर्जो नपातं घृतकेशमीमहेऽग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् (या)।। [धा. । उ नास्ति । स्व. ।]॥१५५३
Veda : Samveda | Mantra No : 1553
In English:
Seer : bhargaH praagaathaH | Devta : agniH | Metre : pragaathaH(viShamaa bRRihatii samaa satobRRihatii) | Tone : pa~nchamaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : achChaa hi tvaa sahasaH suuno a~NgiraH sruchashcharantyadhvare . uurjo napaata.m ghRRitakeshamiimahe.agni.m yaj~neShu puurvyam.1553
Component Words : achCha . hi . tvaa . sahasaH . suuno . a~NgiraH . sruchaH . charanti . adhvare . uurjaH . napaatam . ghRRitakesham . ghRRita . kesham . iimahe . agnima . yaj~neShuu . puurvyam.
In Hindi:
ऋषि : भर्गः प्रागाथः | देवता : अग्निः | छन्द : प्रगाथः(विषमा बृहती समा सतोबृहती) | स्वर : पञ्चमः
विषय : अब परमात्मा से प्रार्थना करते हैं।
पदपाठ : अच्छ । हि । त्वा । सहसः । सूनो । अङ्गिरः । स्रुचः । चरन्ति । अध्वरे । ऊर्जः । नपातम् । घृतकेशम् । घृत । केशम् । ईमहे । अग्निम । यज्ञेषू । पूर्व्यम्॥
पदार्थ : हे (सहसः सूनो) बल और साहस के प्रेरक, (अङ्गिरः) प्राणप्रिय परमेश्वर ! (अध्वरे) उपासना-यज्ञ में (त्वा अच्छ) आपके प्रति (हि) निश्चय ही (स्रुचः) मेरी वाणियाँ (चरन्ति) प्रवृत्त हो रही हैं। हम (यज्ञेषु) अपने जीवन-यज्ञों में (ऊर्जः नपातम्) बल और प्राणशक्ति के न गिरने देनेवाले, (घृतकेशम्) प्रदीप्त तेजवाले, (पूर्व्यम्) सनातन (अग्निम्) आप अग्रनेता परमात्मा से (ईमहे) बल की याचना करते हैं ॥२॥
भावार्थ : उपासना का यही लाभ है कि उपासक बल के खजाने परमात्मा के पास से अपरिमित बल प्राप्त करके लक्ष्यसिद्धि में सफल हो जाता है ॥२॥
In Sanskrit:
ऋषि : भर्गः प्रागाथः | देवता : अग्निः | छन्द : प्रगाथः(विषमा बृहती समा सतोबृहती) | स्वर : पञ्चमः
विषय : अथ परमात्मानं प्रार्थयते।
पदपाठ : अच्छ । हि । त्वा । सहसः । सूनो । अङ्गिरः । स्रुचः । चरन्ति । अध्वरे । ऊर्जः । नपातम् । घृतकेशम् । घृत । केशम् । ईमहे । अग्निम । यज्ञेषू । पूर्व्यम्॥
पदार्थ : हे (सहसः सूनो) बलस्य साहसस्य च प्रेरक, [सुवति प्रेरयतीति सूनुः। षू प्रेरणे, ‘सुवः कित्’ उ० ३।३५ इति नुः प्रत्ययः।] (अङ्गिरः) प्राणप्रिय परमेश ! (अध्वरे) उपासनायज्ञे (त्वा अच्छ) त्वां प्रति (हि) निश्चयेन (स्रुचः) मदीया वाचः। [वाग् वै स्रुक्। श० १।१।४।११।] (चरन्ति) प्रवर्तन्ते। वयम् (यज्ञेषु) अस्माकं जीवनयज्ञेषु (ऊर्जः नपातम्) बलस्य प्राणशक्तेश्च न पातयितारम्, (घृतकेशम्) दीप्तरश्मिम्। [घृतं दीप्तम्, घृ क्षरणदीप्त्योः। केशा रश्मयः। निरु० १२।२५।] (पूर्व्यम्) सनातनम् (अग्निम्) अग्रनेतारं त्वां परमात्मानम् (ईमहे) बलं याचामहे। [ईमहे इति याच्ञाकर्मसु पठितम्। निघं० ३।१९] ॥२॥
भावार्थ : उपासनाया अयमेव लाभो यदुपासको बलनिधेः परमात्मनः सकाशादपरिमितं बलं प्राप्य लक्ष्यसिद्धौ सफलो जायत इति ॥२॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।६०।२, अथ० २०।१०३।३।