Samveda/1572
पदं देवस्य मीढुषोऽनाधृष्टाभिरूतिभिः। भद्रा सूर्य इवोपदृक् (हु)।।॥१५७२
Veda : Samveda | Mantra No : 1572
In English:
Seer : prayogo bhaargavaH paavako.agnirbaarhaspatyo vaa gRRihapati-yaviShThau sahasaH putravaanyataro vaa | Devta : agniH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : pada.m devasya miiDhuSho.anaadhRRiShTaabhiruutibhiH . bhadraa suurya ivopadRRik.1572
Component Words : padam . devasya . miiDhuShaH . anaadhRRiShTaabhiH . an . aadhRRiShTaabhiH . uutibhiH . bhadraa . suuryaH . iva . uShdRRik . uSha . dRRik.
In Hindi:
ऋषि : प्रयोगो भार्गवः पावकोऽग्निर्बार्हस्पत्यो वा गृहपति-यविष्ठौ सहसः पुत्रवान्यतरो वा | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में जगदीश्वर की कृपा का विषय है।
पदपाठ : पदम् । देवस्य । मीढुषः । अनाधृष्टाभिः । अन् । आधृष्टाभिः । ऊतिभिः । भद्रा । सूर्यः । इव । उष्दृक् । उष । दृक्॥
पदार्थ : (मीढ़ुषः) सुख को सींचनेवाले (देवस्य) प्रकाशक जगदीश्वर का (पदम्) प्राप्तव्य मोक्षपद (अनाधृष्टाभिः) अपराजित (ऊतिभिः) रक्षाओं से युक्त है और उसकी (उपदृक्) कृपादृष्टि (सूर्यः इव) सूर्य के समान (भद्रा) शुभ है ॥३॥यहाँ उपमालङ्कार है ॥३॥
भावार्थ : परमात्मा की शरण में जाकर मनुष्य उसकी कभी क्षीण न हो सकनेवाली रक्षा को और अमृतमयी कृपादृष्टि को पा लेता है ॥३॥इस खण्ड में यज्ञाग्नि और परमेश्वर के विषय का वर्णन होने से इस खण्ड की पूर्व खण्ड के साथ सङ्गति है ॥पन्द्रहवें अध्याय में चतुर्थ खण्ड समाप्त ॥पन्द्रहवां अध्याय समाप्त ॥सप्तम प्रपाठक में द्वितीय अर्ध समाप्त ॥
In Sanskrit:
ऋषि : प्रयोगो भार्गवः पावकोऽग्निर्बार्हस्पत्यो वा गृहपति-यविष्ठौ सहसः पुत्रवान्यतरो वा | देवता : अग्निः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ जगदीश्वरस्य कृपाविषयमाह।
पदपाठ : पदम् । देवस्य । मीढुषः । अनाधृष्टाभिः । अन् । आधृष्टाभिः । ऊतिभिः । भद्रा । सूर्यः । इव । उष्दृक् । उष । दृक्॥
पदार्थ : (मीढुषः) सुखसेचकस्य (देवस्य) प्रकाशकस्य (अग्नेः) जगदीश्वरस्य (पदम्) प्राप्तव्यं मोक्षपदम् (अनाधृष्टाभिः) अदब्धाभिः (ऊतिभिः) रक्षाभिः युक्तं वर्तते। किञ्च, तस्य (उपदृक्) कृपादृष्टिः (सूर्यः इव) आदित्यस्य (भद्रा) शुभा अस्ति ॥३॥अत्रोपमालङ्कारः ॥३॥
भावार्थ : परमात्मनः शरणं गत्वा मानवस्तस्याऽक्षय्यां रक्षाममृतमयीं कृपादृष्टिं च लभते ॥३॥अस्मिन् खण्डे यज्ञाग्निपरमेश्वरविषयोर्वर्णनादेतत्खण्डस्य पूर्वखण्डेन संगतिरस्ति ॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।१०२।१५।