Samveda/1836
धेनुष्ट इन्द्र सूनृता यजमानाय सुन्वते। गामश्वं पिप्युषी दुहे (पि)।। [धा. । उ । स्व. ।]॥१८३६
Veda : Samveda | Mantra No : 1836
In English:
Seer : goShuuktyashvasuuktinau kaaNvaayanau | Devta : indraH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : dhenuShTa indra suunRRitaa yajamaanaaya sunvate . gaamashva.m pipyuShii duhe.1836
Component Words : dhenuH . te . indra . suunRRitaa . su . nRRitaa . yajamaanaaya . sunvate . gaam . ashvam . pipyuShii . duhe.
In Hindi:
ऋषि : गोषूक्त्यश्वसूक्तिनौ काण्वायनौ | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में वेदवाणी-रूप धेनु का विषय है।
पदपाठ : धेनुः । ते । इन्द्र । सूनृता । सु । नृता । यजमानाय । सुन्वते । गाम् । अश्वम् । पिप्युषी । दुहे॥
पदार्थ : हे (इन्द्र) जगदीश्वर ! ते आपकी (सूनृता) सत्य और मधुर, (धेनुः) तृप्ति देनेवाली वेदवाणी (सुन्वते) भक्ति-रस प्रवाहित करनेवाले (यजमानाय) उपासक के लिए (पिप्युषी) बढ़ानेवाली होती हुई (गाम्) अन्तःप्रकाश को और (अश्वम्) प्राण-बल को (दुहे) दुहती है ॥३॥
भावार्थ : वेद पढ़ने से मनुष्यों को परमेश्वरोपासना में प्रवृति होती है और उससे अन्तःप्रकाश, प्राणबल और पुरुषार्थ के लिए प्रेरणा मिलती है ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : गोषूक्त्यश्वसूक्तिनौ काण्वायनौ | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ वेदवाग्रूपधेनुविषयमाह।
पदपाठ : धेनुः । ते । इन्द्र । सूनृता । सु । नृता । यजमानाय । सुन्वते । गाम् । अश्वम् । पिप्युषी । दुहे॥
पदार्थ : हे (इन्द्र) जगदीश्वर ! (ते) तव (सूनृता) सत्या मधुरा च (धेनुः) प्रीणयित्री वेदवाक् (सुन्वते) भक्तिरसं प्रवाहयते (यजमानाय) उपासकाय (पिप्युषी) वर्द्धयित्री सती (गाम्) अन्तःप्रकाशम् (अश्वम्) प्राणबलं च (दुहे) दुग्धे। [लोपस्त आत्मनेपदेषु। अ० ७।१।४१ इति तलोपः] ॥३॥
भावार्थ : वेदाध्ययनेन जनानां परमेश्वरोपासनायां प्रवृत्तिर्जायते, तया चान्तःप्रकाशः प्राणबलं पुरुषार्थप्रेरणा च प्राप्यते ॥३॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।१४।३; अथ० २०।२७।३।