Samveda/1845
अय सहस्रा परि युक्ता वसानः सूर्यस्य भानुं यज्ञो दाधार। सहस्रदाः शतदा भूरिदावा धर्त्ता दिवो भुवनस्य विश्पतिः (पु)।। [धा. । उ । स्व. ।]॥१८४५
Veda : Samveda | Mantra No : 1845
In English:
Seer : suparNaH | Devta : agniH | Metre : triShTup | Tone : dhaivataH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : aya.m sahasraa pari yuktaa vasaanaH suuryasya bhaanu.m yaj~no daadhaara . sahasradaaH shatadaa bhuuridaavaa dharttaa divo bhuvanasya vishpatiH.1845
Component Words : ayam . sahasraa . pari . yuktaa . vasaanaH . suuryasya . bhaanum . yaj~na . daadhaara . sahasradaaH . sahasra . daaH . shatadaaH . shata . daaH . bhuuridaavaa . bhuuri . daavaa . dhartaa . divaH . bhuvanasya . vishpatiH.
In Hindi:
ऋषि : सुपर्णः | देवता : अग्निः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर : धैवतः
विषय : आगे फिर उसी विषय का वर्णन है।
पदपाठ : अयम् । सहस्रा । परि । युक्ता । वसानः । सूर्यस्य । भानुम् । यज्ञ । दाधार । सहस्रदाः । सहस्र । दाः । शतदाः । शत । दाः । भूरिदावा । भूरि । दावा । धर्ता । दिवः । भुवनस्य । विश्पतिः॥
पदार्थ : (यज्ञः) पूजनीय यह अग्नि नामक जगदीश्वर (युक्ताः) आकर्षण के बल से आपस में जुड़े हुए (सहस्रा) सहस्रों नक्षत्रों को (वसानः) बसाता हुआ (सूर्यस्य) सूर्य के (भानुम्) तेज को (दाधार) धारण कर रहा है। यह जगदीश्वर (सहस्रदाः) सहस्र वस्तुओं का दाता, (शतदा) सौ रत्नों का दाता, (भूरिदावा) बहुत-बहुत दूध-दही-मक्खन आदि का और विद्या-धर्म आदि का दाता, (दिवः धर्ता) द्युलोक का धारणकर्ता और (भुवनस्य) ब्रह्माण्ड का (विश्पतिः) प्रजापति है ॥३॥
भावार्थ : जगदीश्वर ही हमारे सौरमण्डल को, असंख्य तारों को, सारे ही ब्रह्माण्ड को धारण करता हुआ हमें सब सम्पदाएँ देता है ॥३॥
In Sanskrit:
ऋषि : सुपर्णः | देवता : अग्निः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर : धैवतः
विषय : अथ पुनरपि तमेव विषयमाह।
पदपाठ : अयम् । सहस्रा । परि । युक्ता । वसानः । सूर्यस्य । भानुम् । यज्ञ । दाधार । सहस्रदाः । सहस्र । दाः । शतदाः । शत । दाः । भूरिदावा । भूरि । दावा । धर्ता । दिवः । भुवनस्य । विश्पतिः॥
पदार्थ : (यज्ञः) यजनीयः एषोऽग्निर्जगदीश्वरः (युक्ता) युक्तानि आकर्षणबलेन परस्परसम्बद्धानि, (सहस्रा) सहस्राणि नक्षत्राणि (वसानः) निवासयन् (सूर्यस्य) आदित्यस्य (भानुम्) तेजः (दाधार) दधार, धारयति। [‘तुजादीनां दीर्घोऽभ्यासस्य’। अ० ६।१।७ इत्यभ्यासदीर्घः।] अयम् जगदीश्वरः (सहस्रदाः) सहस्रपदार्थानां दाता, (शतदा) शतरत्नानां दाता, (भूरिदावा) भूरेः प्रचुरस्य दुग्धदधिनवनीतादेः विद्याधर्मादेश्च दाता, (दिवः धर्ता) द्युलोकस्य धारयिता, (भुवनस्य) ब्रह्माण्डस्य च (विश्पतिः) प्रजापतिः अस्ति ॥३॥
भावार्थ : जगदीश्वर एवास्माकं सौरमण्डलमसंख्यानि नक्षत्राणि निखिलमेव ब्रह्माण्डं धारयन्नस्मभ्यं सर्वाः सम्पदः प्रयच्छति ॥३॥